Τι είναι και πως αντιμετωπίζετε ένα Βαγοτονικό Περιστατικό στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο.

 Κατά την είσοδο του ασθενούς στο εργαστήριο είναι σημαντικό να σημειωθεί αν ο ασθενής έχει χαμηλούς σφυγμούς  και πίεση και χαμηλό σωματικό βάρος, διότι είναι ποιο εύκολο στα άτομα αυτά να παρουσιαστεί ένα βαγοτονικό επεισόδιο.

 Τι είναι το βαγοτονικό επεισόδιο.

  Είναι η διέγερση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος (πνευμονογαστρικό νεύρο) και επιτελείται όταν ο οργανισμός θέλει να αποκαταστήσει ή να διατηρήσει τις εφεδρείες του. Η δράση του έχει να κάνει κυρίως με τα σπλάχνα.

 Ένα βαγοτονικό επεισόδιο είναι η ξαφνική πτώση της αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού και της καρδιακής παροχής.

 Είναι αποτέλεσμα της διέγερσης του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος και οι φυσικές του αποκρίσεις εκδηλώνονται με την ενεργοποίηση του πνευμονογαστρικού νεύρου.

 Όταν διεγείρεται το πνευμονογαστρικό νεύρο, οι εξερχόμενες (απαγωγές) ώσεις ταξιδεύουν από το εγκεφαλικό στέλεχος μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου στην καρδιά. Οι απολήξεις του πνευμονογαστρικού νεύρου προκαλούν επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού μέσω του φλεβόκομβου και αγγειοδιαστολή της συστηματικής κυκλοφορίας μέσω της ενεργοποίησης του καρδιακού υποδοχέα και του αρτηριακού υποδοχέα.

 Προσβάλλονται και άλλα όργανα, με αποτέλεσμα ναυτία, ωχρότητα, εφίδρωση, χασμουρητό και άλλα παρόμοια.

 Σε κάθε όργανο έχει ξεχωριστή δράση.

ü  Στον οφθαλμό συστέλλει την κόρη, με αποτέλεσμα να μειώνεται το μέγεθός της (μύση), ταυτόχρονα προκαλεί αύξηση των δακρύων κατά την επίδραση του στους αντίστοιχους αδένες.

ü  Στην τραχεία και τους βρόγχους προκαλεί σύσπαση και αύξηση των εκκρίσεων.

ü  Στην ουροδόχο κύστη προκαλεί επίσης σύσπαση.

ü  Στο γεννητικό σύστημα του άνδρα προκαλεί στύση.

ü  Στους σιελογόνους αδένες προκαλεί άφθονη έκκριση.

ü  Στην καρδιά προκαλεί βραδυκαρδία.

ü  Στο γαστρεντερικό σύστημα προκαλεί αύξηση της κινητικότητας.

ü  Τέλος, στα αγγεία προκαλεί διαστολή.

 

 Προκαλείται πτώση πίεσης μείωση της κυκλοφορίας αίματος που οδηγεί στην μείωση οξυγόνωσης του εγκεφάλου και άλλων οργάνων με αποτέλεσμα την απώλεια της συνείδησης (λιποθυμία).

 

Τα πιο συνηθισμένα ερεθίσματα διέγερσης του, περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

(Σε υπογραμμισμένη γραφή είναι αιτίες που υφίστανται στα αιμοδυναμικά εργαστήρια!)

 

·         Το να σηκωθεί κανείς γρήγορα,

·         Έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες,

·         Η θέα αίματος,

·         Αιμοληψία,

·         Ο φόβος της σωματικής βλάβης,

·         Ένα αγχωτικό περιστατικό,

·         Αφυδάτωση.

·         Έλλειψη ύπνου.

·         Πείνα.

·         Παρατεταμένη ορθοστασία ή όρθια καθιστή θέση,

·         Πόνος (Παρακέντηση αρτηρίας ή φλέβας, χορήγηση τοπικού αναισθητικού, πόνος στο στήθος),

·         Συμπίεση των περιοχών του πνευμονογαστρικού νεύρου από περιοχές πνευμονογαστρικής νεύρωσης (λαιμός, ιγμόρεια και μάτια),

·         Έντονες κράμπες κατά την εμμηνόρροια,

·         Μη ελεγχόμενος διαβήτης,

·         Ορισμένα φάρμακα και ορισμένες ιατρικές παθήσεις που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα.

   Mε την έξοδο του ασθενούς από την αίθουσα και την φιλοξενία του στον χώρο ανάνηψης τοποθετούμε οξύμετρο και  πιεσόμετρο.

Στην συνέχεια ενδείκνυται να προσφέρουμε νερό, χυμό και τουλάχιστον φρυγανιές.

 Σημάδια και συμπτώματα

  Πριν από τη μεγάλη πτώση πίεσης οι ασθενείς συχνά εμφανίζουν:

 ü  Ελαφριά αίσθηση ζάλης,

ü  Ναυτία,

ü  Αίσθημα υπερβολικής ζέστης (συνοδευόμενο από εφίδρωση),

ü  Βούισμα στα αυτιά (εμβοές),

ü  Δυσφορία στο στήθος,

ü  Σύγχυση,

ü  Ελαφρά διαταραχή ομιλίας,

ü  Αδυναμία,

ü  Οπτικές διαταραχές όπως έντονα φώτα, θολή όραση ή όραση σαν μέσα από τούνελ,

ü  Χασμουρητό,

ü  Αγχώδη αίσθηση.

  Αυτά τα συμπτώματα διαρκούν για τουλάχιστον λίγα δευτερόλεπτα πριν πέσει η αρτηριακή πίεση, συχνά (αλλά όχι πάντα) σε συνδυασμό με έντονη επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού, η οποία προάγει την πτώση της ΑΠ.

 Αντιμετώπιση

 1.       Τοποθέτηση του ασθενούς σε θέση Trendelenburg.

2.       Κλήση ιατρικής ομάδας.

3.       Χορήγηση φυσιολογικού ορού.

4.       Χορήγηση Ο­­₂.

5.       Μέτρηση Α.Π.

6.       Χορήγηση ατροπίνης.

  Η ατροπίνη χρησιμοποιείται για την παρεμπόδιση της επιβράδυνσης του καρδιακού ρυθμού και της υπότασης που προκαλείται από τον κόλπο.

 Δόσεις 0,6 έως 1,2 mg IV μπορούν να χορηγηθούν αμέσως και να αναστρέψουν τη βραδυκαρδία και την υπόταση μέσα σε 2 λεπτά.

(Το σκεύασμα που διαθέτουμε στο εργαστήριο είναι συγκέντρωσης 1mg/ml).

 Σε ηλικιωμένους ασθενείς και ασθενείς που έχουν βηματοδότη, ο καρδιακός ρυθμός μπορεί να μην επιβραδύνεται κατά τη διάρκεια των επεισοδίων στα οποία η μόνη εκδήλωση είναι η χαμηλή αρτηριακή πίεση.

 Αυτή η χαμηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη χορήγηση ενδοφλέβιας ατροπίνης και φυσιολογικού ορού.

 Στην σπάνια περίπτωση στην οποίο η ενδοφλέβια πρόσβαση δεν είναι άμεσα διαθέσιμη, μπορεί να χορηγηθεί η ατροπίνη ενδαρτηριακά.

  Τα αγγειοσυσταλτικά (ατροπίνη) παραμένουν σε ετοιμότητα για την περίπτωση εμμένουσας υπότασης παρά της ανάκτησης του καρδιακού ρυθμού.

 Βιβλιογραφία

Hypotension in the Cath Lab? Think Vagal Reaction Early. Morton Kern, MD Clinical Editor Chief Cardiology, Long Beach Veterans Administration Hospital; Associate Chief Cardiology, University California Irvine; Professor of Medicine, UCI Orange, California

Hypotension in the Cath Lab? Think Vagal Reaction Early (hmpgloballearningnetwork.com)

 

 G. Sougioultzis